De magie van de appel als kerstornament

Symboliek van de appel

In de middeleeuwen stond de appel vooral symbool voor het paradijs. Het verhaal van Adam en Eva is hier nauw mee verbonden. De appel vertegenwoordigde verleiding, de zondeval en een nieuw begin. Later werd de appel ook gebruikt als ‘rijksappel’. Dit is een bol met een kruis erop. Het symboliseerde de wereldlijke macht en de band tussen heerschappij en religie. In de legende van de Drie Koningen staat dat Melchior niet alleen 30 munten, goud, mirre en wierook, maar ook een gouden appel als symbool van de wereld aan Jezus heeft geschonken.

Toekomstvoorspelling met appels

In aansluiting op 'de boom van kennis' werd de appel in het volksgeloof gebruikt om de toekomst te voorspellen. Appelschillen werden gegooid. Aan de hand van de vorm werden bepaalde conclusies getrokken. Ook het klokhuis van een appel werd gebruikt. Door de appel door te snijden, de pitjes te tellen of hun ligging te bekijken, dacht men aanwijzingen te krijgen over bijvoorbeeld liefde of geluk. Het waren vooral speelse vormen van bijgeloof.

De eerste glazen kerstbal

In de 19e eeuw was het gebruikelijk om de kerstboom na kersttijd te laten staan. De bederfelijkheid van de appel was al snel een reden om hem door iets anders te vervangen. Men zocht naar iets dat eruitzag als een appel. Het waren de glasblazerijen in de regio Thüringen die, met de eerste beschilderde glazen vruchten en noten, de appel vervingen.

De appel heeft een rijke geschiedenis in kerstdecoratie. Van symboliek tot toekomstvoorspelling, het is een vrucht met veel betekenis.

📌 Bronnen

• Segeth, Uwe‑Volker. Nostalgischer Weihnachtsschmuck. Augsburg: Battenberg Verlag, 1994. ISBN 978‑3‑89441‑188‑6. Een geïllustreerd overzicht van traditioneel en nostalgisch kerstornament, met historische beelden en details over oude kerstversiering.

• History of German Glass Christmas Ornaments – overzicht van hoe in Lauscha glasblazen kerstdecoraties ontstonden rond 1847.